Τα Ελαιόλαδα Υψηλής Φαινολικής Περιεκτικότητας είναι εκείνα τα ελαιόλαδα που περιέχουν υψηλό ποσοστό φαινολικών ενώσεων και σχετίζονται άμεσα με τα οφέλη για την υγεία από το ελαιόλαδο. Σύμφωνα με τον Κανονισμό της ΕΕ για τη Σήμανση Υγείας (432/2012), η δήλωση μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για ελαιόλαδο που περιέχει τουλάχιστον 5mg υδροξυτυροσόλης και των παραγώγων της (π.χ. σύμπλεγμα ελαιορουπείνης και τυροσόλη) ανά 20g ελαιόλαδου. Το ευεργετικό αποτέλεσμα για τους καταναλωτές επιτυγχάνεται με ημερήσια πρόσληψη 20g ελαιόλαδου (2-3 κουταλιές της σούπας).
Αυτή η ημερήσια πρόσληψη ελαίου υψηλής φαινολικής περιεκτικότητας συμβάλλει στην προστασία των λιπιδίων του αίματος από το οξειδωτικό στρες. Το UC Davis, το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ και πολλά άλλα ερευνητικά κέντρα παγκοσμίως υποστηρίζουν αυτή την ιδέα και την έχουν τεκμηριώσει με πολλές έρευνες τα τελευταία δέκα χρόνια.
Τα Ελαιόλαδα Υψηλής Φαινολικής Περιεκτικότητας έχουν βρεθεί ότι βοηθούν στο:
- μείωση της αρτηριακής πίεσης
- προστασία των αρτηριών από βλάβες
- μείωση της κακής χοληστερόλης
- μείωση του κινδύνου για διαβήτη τύπου ΙΙ
- πρόληψη πολλών τύπων καρκίνου
- πρόληψη εγκεφαλικών επεισοδίων
- καταπολέμηση της πρόωρης γήρανσης
- μείωση του κινδύνου για κατάθλιψη και άνοια
- επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου Αλτσχάιμερ έως και 40%
- μείωση των φλεγμονών στο σώμα
Τι είναι οι φαινολικές ενώσεις;
Αυτές είναι οι οργανικές ενώσεις που αποτελούν παραπροϊόντα της σύνθεσης των φυτών και είναι γνωστές ως φυτοχημικά. Οι φαινόλες θεωρούνται για τις ευεργετικές τους ιδιότητες στην υγεία και βρίσκονται σε φρούτα, λαχανικά, ολικής άλεσης δημητριακά, ξηρούς καρπούς, σπόρους και όσπρια, ροφήματα (καφές, τσάι και κρασί), λιπαρά (ελαιόλαδο) καθώς και σε μπαχαρικά. Ωστόσο, υπάρχουν φαινολικές ενώσεις μοναδικές για το ελαιόλαδο που εμφανίζονται μόνο κατά τη διαδικασία θραύσης και μαλάξης. Υπάρχουν 36 γνωστές φαινολικές ενώσεις στο ελαιόλαδο. Οι δύο πιο ευρέως μελετημένες για τα οφέλη τους στην υγεία είναι Ολεοκανθάλη και Ολεακεΐνη, γνωστές για τις αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές τους ιδιότητες.
Η παρουσία της Ολεοκανθάλης υποδηλώνεται από το πιπεράτο εφέ στο πίσω μέρος του λαιμού που μερικές φορές προκαλεί αντανακλαστικό βήχα. Η Ολεακεΐνη είναι γνωστή για την πικράδα στη γλώσσα. Για όσους έχουν συνηθίσει να αγοράζουν ελαιόλαδα από το σούπερ μάρκετ (π.χ. ραφιναρισμένο ελαιόλαδο), αυτά τα χαρακτηριστικά της πιπεράτης γεύσης και της πικράδας συχνά παρερμηνεύονται ως ελάττωμα του ελαιόλαδου.
Η φαινολική περιεκτικότητα ποικίλλει ανάλογα με τις συνθήκες του εδάφους και του καιρού, την ποικιλία της ελιάς, τον χρόνο συγκομιδής (στάδιο ωρίμανσης του καρπού - όσο πιο πράσινες οι ελιές τόσο υψηλότερη η φαινολική περιεκτικότητα), τις μεθόδους άλεσης κ.ά. Για παράδειγμα, η βιοποικιλότητα μέσα στον ελαιώνα προσθέτει στον πλούτο του εδάφους και στη διατροφή που είναι διαθέσιμη στον καρπό της ελιάς. Οι βροχές, η ξηρασία ή οι άνεμοι έχουν μεγαλύτερη ή μικρότερη επίδραση στη φαινολική περιεκτικότητα και στην ποσότητα του παραγόμενου ελαιόλαδου ανάλογα με το πότε συμβαίνουν κατά τη διάρκεια της ωρίμανσης του καρπού.
Εάν αγοράζετε ελαιόλαδο υψηλής φαινολικής περιεκτικότητας για τα οφέλη του στην υγεία, πρέπει να το αντιμετωπίζετε ως συμπλήρωμα διατροφής, να το καταναλώνετε καθημερινά και κατά προτίμηση ωμό στα φαγητά και τις σαλάτες σας. Εάν θέλετε να μαγειρέψετε ή να τηγανίσετε με ελαιόλαδο, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα πιο οικονομικό Εξαιρετικό Παρθένο Ελαιόλαδο και να κρατήσετε το υψηλής φαινολικής EVOO για το καθημερινό σας τελετουργικό αυτοφροντίδας!
Συνιστάται να το χρησιμοποιείτε γρήγορα, πριν από την ημερομηνία λήξης. Μόλις ανοιχτεί, είναι κρίσιμο να το φροντίζετε ώστε να ελαχιστοποιηθεί η απώλεια της φαινολικής περιεκτικότητας και να διατηρηθεί η ακεραιότητα των ωφελειών του για την υγεία.
Το φως, η θερμότητα, ο αέρας (οξυγόνο) και ο χρόνος είναι οι εχθροί κάθε ελαιόλαδου. Η αποθήκευση του ελαιόλαδου σε δροσερό (15-18οC) και σκοτεινό μέρος θα παρατείνει τις ιδιότητες της εξαιρετικότητας και της υψηλής φαινολικής περιεκτικότητας.
Αυτό σημαίνει να το αποθηκεύετε σε μικρά σκουρόχρωμα μπουκάλια 250–1000ml μακριά από το φως σε δροσερό μέρος και να μην το αφήνετε κοντά στη κουζίνα ή το παράθυρο κατά το μαγείρεμα.
Κλείνετε καλά το μπουκάλι μετά από κάθε χρήση. Οι φαινολικές ενώσεις απλώς εξαφανίζονται από ένα ανοιχτό μπουκάλι μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Να έχετε υπόψη ότι τα υψηλής φαινολικής EVOO κοστίζουν περισσότερο από τα περισσότερα ελαιόλαδα στην αγορά λόγω των ειδικών διαδικασιών καλλιέργειας, συγκομιδής και άλεσης που αυξάνουν το κόστος εργασίας.
Έχουμε αρχίσει να ανακαλύπτουμε και να μελετάμε τα ελαιόλαδα υψηλής φαινολικής περιεκτικότητας την τελευταία δεκαετία χάρη σε ορισμένους οραματιστές παραγωγούς ελαιόλαδου και καθηγητές πανεπιστημίου, που τόλμησαν να κάνουν τα πράγματα διαφορετικά, να αντιταχθούν σε αιώνες παλαιών παραδόσεων και να δημιουργήσουν ελαιόλαδα υψηλής διατροφικής αξίας· ελαιόλαδα μετρήσιμα διαφορετικά και πιο ωφέλιμα για την ανθρωπότητα.
Ανίτα Ζάχου
Γεωπόνος – Ειδική Γευσιγνώστρια Ελαιόλαδου από το Πανεπιστήμιο Jaen
Ιδρύτρια του Mykonos Olive Oil Tasting
Φωτογραφίες από www.mykonosoliveoiltasting.com